PFAS: wat is het, waar komt het voor en wat kunnen we concreet doen?

• Wat is het? PFAS is een grote groep chemische stoffen, die zeer lang in het milieu aanwezig blijven. Daarom worden ze ook wel “eeuwige vervuilers” genoemd. 
• Waar komen ze vandaan? Je vindt PFAS terug in lucht, bodem en water, vooral in de buurt van industriële activiteiten, door historische toepassingen (zoals blusschuim) of via verspreiding in het milieu.  
• Kraanwater vs. natuurlijk mineraalwater. Beide zijn drinkbaar, maar ze verschillen in oorsprong, behandeling, bescherming en controle. 
• Focus op de engagementen van SPA^®: sinds 1889 beschermen we onze bronnen met strikte maatregelen, zoals een beschermd gebied en de beperking van industriële en landbouwactiviteit. Tot op vandaag tonen interne én externe analyses geen PFAS aan in SPA^® Reine. 
• Er is een belangrijk onderscheid te maken: PFAS is niet hetzelfde als TFA (trifluorazijnzuur), een aparte stof die we afzonderlijk zullen bekijken. 

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden moleculaire stoffen die al decennialang door de industrie worden gemaakt. Ze hebben één gemeenschappelijke eigenschap: ze zijn bijzonder goed bestand tegen warmte, water en vetten. Daardoor blijven ze heel lang bestaan en zijn ze heel “duurzaam” — en net dat is ook de uitdaging. Want veel PFAS breken dus nauwelijks af in het milieu. Ze kunnen zich verspreiden en zich in de loop van de tijd ophopen. Daarom hoor je in de media vaak de term “eeuwige vervuilers”. 

In bepaalde producten voor dagelijks gebruik: 

• water- en vuilafstotende textielsoorten 
• antiaanbaklagen en oppervlaktebehandelingen 
• blusschuim 
• industriële toepassingen (zoals metaalbewerking en elektronica) 

In het milieu: 

• in de bodem 
• in rivieren en oppervlaktewater 
• in grondwater 
• en soms ook in drinkwater of voedsel (bijvoorbeeld in vis uit vervuilde gebieden) 

We komen ermee in contact via voeding, drinkwater (als de bron beïnvloed is) of via stof of lucht binnenshuis. 

Niet alle PFAS zijn hetzelfde. Het risico hangt sterk af van het type stof, de hoeveelheid, de duur van de blootstelling en je persoonlijke gevoeligheid (bijvoorbeeld tijdens zwangerschap of bij baby’s). 

Daarom ligt de focus vandaag sterk op controle en regelgeving. Meer en meer stellen overheden normen op en lijsten ze de PFAS op die opgevolgd moeten worden. Ze werken ook aan het beperken van uitstoot.Voor concrete informatie blijft je gemeente een belangrijk aanspreekpunt. 

We drinken elke dag water. Het is dus logisch dat er vragen ontstaan. Eerst en vooral is het belangrijk om het onderscheid nog eens te maken tussen de verschillende soorten water. Meer over dit onderwerp lees je in dit artikel. 

PFAS herinneren ons aan een simpel feit: op de een of andere manier weerspiegelt water altijd de omgeving waar het doorheen stroomt. Als een bron stroomopwaarts wordt aangetast door industriële activiteiten, historische toepassingen of afvloeiing kunnen sommige PFAS in water terechtkomen. Omdat PFAS zeer persistente moleculen zijn en de natuurlijke afbraak ervan een echt probleem is, zijn preventie en monitoring essentieel. 

Bij SPA^® is de bescherming van de bron geen „trendy onderwerp“, maar een verbintenis die teruggaat tot 1889, toen de eerste beschermingszone werd ingesteld. De bronnen van SPA^® liggen in het hart van de Venen, in een natuurgebied dat zich vandaag uitstrekt over 13.177 hectare, wat overeenkomt met 26.000 voetbalvelden.  

Concreet bestaat de aanpak van SPA^® erin om zijn waterwingebied op lange termijn te beschermen en de zuiverheid van het water nooit in gevaar te brengen. Daarom heeft SPA^® concrete verbintenissen aangegaan.

• Verbod op alle landbouw- en industriële activiteiten 
• Respect voor en behoud van de biodiversiteit 
• Behoud van de wetlands (hoogveengebieden) 
• Verbod op pesticiden en meststoffen in het gebied 
• Geen strooizout op de wegen in de winter  
• Waterdichte parkeerplaatsen om vervuiling te voorkomen 
• Bosbeheer met machines die op biologisch afbreekbare olie werken 
• Een uitzonderlijk noodplan in geval van vervuiling of brand  

Tegelijkertijd legt SPA^® de nadruk op zeer strenge kwaliteitscontroles: het water wordt gecontroleerd via een groot aantal analyses die elk jaar worden uitgevoerd (meer dan 120.000!), zowel intern als in geaccrediteerde externe laboratoria, met als doel zuiver, veilig en stabiel water te garanderen, ideaal voor de hydratatie van zwangere vrouwen en volledig in overeenstemming met de eisen voor zuigelingenvoeding. Tot vandaag hebben de analyses geen PFAS aangetoond in het water van SPA^® Reine. 

Hoewel ze in het nieuws soms door elkaar worden gehaald, is het belangrijk om te onthouden dat PFAS en TFA geen synoniemen zijn. Het is essentieel om ze van elkaar te onderscheiden: 

• PFAS is een grote familie van duizenden stoffen, waarvan het gedrag en de risico’s van molecuul tot molecuul kunnen verschillen.  
• TFA (trifluorazijnzuur) is daarentegen een op zichzelf staand gefluoreerd molecuul, omdat het zich niet gedraagt zoals bepaalde zeer bekende “historische” PFAS. Het is met name zeer mobiel in water, en de autoriteiten kunnen daarom voor deze stof specifieke regels en drempelwaarden overwegen, die verschillen van de waarden die voor bepaalde PFAS gelden. 

Tegenwoordig is TFA overal in het milieu aanwezig vanwege zijn grote mobiliteit en verspreiding door regen en wind. Juist daarom is het van essentieel belang dat we onze inspanningen verdubbelen om het milieu en de biodiversiteit te beschermen, zoals SPA^® al meer dan honderd jaar doet.  

Sommige analyses tonen minuscule sporen van TFA aan in het water van SPA^® Reine, zoals dat ook het geval is in een groot aantal soorten gebotteld water en, in nog grotere mate, in bepaalde leidingwaters. 

Geen reden tot bezorgdheid: de uiterst geringe sporen van TFA die zijn aangetroffen, in SPA^® Reine liggen 30 tot 200 keer lager dan de toegestane waarden voor drinkwater. De autoriteiten hebben geen gezondheidsrisico’s in verband met TFA vastgesteld. Dankzij de strenge veiligheidsmaatregelen die al decennialang worden gehanteerd, kan SPA^® water aanbieden dat behoort tot de zuiverste en veiligste voedingsmiddelen op de markt. 

Als we het over PFAS hebben, gaat het eigenlijk vooral om één heel eenvoudig ding: vertrouwen. Het vertrouwen dat we ons glas en dat van onze kinderen kunnen vullen, zonder ons duizend vragen te stellen. Bij SPA^® hebben we dit vertrouwen al lang opgebouwd, op basis van concrete feiten: een bron die al sinds 1889 beschermd is, een ongerepte natuur in het hart van de Venen, en dag na dag kwaliteitscontroles die tot de strengste behoren. Want ‘zuiver’ water is geen abstracte belofte: het is iets dat we moeten verdienen, bewijzen en voortdurend beschermen — zodat iedereen in alle rust en in alle eenvoud kan drinken. 

Wil je meer weten over SPA^®? Lees ons artikel over de fantastische familiegeschiedenis van SPA^® of ontdek 7 feiten die je (misschien) nog niet kende over het favoriete water van veel Belgen. 

Gepubliceerd op 8 april 2026.

 Gevalideerd door Mathieu Van Overstraeten.

1.    Wat is TFA?

TFA (trifluorazijnzuur) is een afbraakproduct dat kan ontstaan uit verschillende chemische stoffen, waaronder bepaalde pesticiden, koelmiddelen en brandblusmiddelen.

2.    Is TFA een PFAS?

TFA lijkt chemisch gezien op PFAS, maar gedraagt zich anders. Het is zeer goed oplosbaar, persistent en vooral heel mobiel in water, wat verklaart waarom het tegenwoordig bijna overal in het milieu wordt aangetroffen.

3.    Volgens het RTBF-programma “Investigation” bevat SPA^® Reine TFA: klopt dat?

Sommige analyses tonen nanosporen van TFA aan in het water van SPA^® Reine, in zeer lage concentraties, dicht bij de detectielimieten. Andere analyses, uitgevoerd door geaccrediteerde laboratoria, bevestigen deze resultaten niet, wat noopt tot voorzichtigheid bij de interpretatie ervan.

4.    Hoe kan er ondanks de beschermingsmaatregelen toch TFA worden aangetroffen?

Zelfs met een streng beschermd waterwingebied kunnen sporen van TFA worden aangetroffen. Dat komt omdat TFA heel mobiel is en in het milieu voorkomt, ook in regenwater. De genoemde concentraties blijven heel klein (nanosporen).

5.    Kan je nog vertrouwen hebben in het water van SPA^® Reine?

Ja: SPA^® Reine is onderworpen aan strenge regelgeving en talrijke controles, met analyses die intern en door geaccrediteerde externe laboratoria worden uitgevoerd. Deze controles bevestigen over het algemeen een zeer hoog kwaliteitsniveau.

6.    Kunnen we nog vertrouwen hebben in natuurlijk mineraalwater als we kijken naar wat er bijvoorbeeld in Frankrijk is gebeurd met Perrier?

We moeten niet alles over één kam scheren: elk merk heeft zijn eigen bronnen, werkwijzen en controles. Natuurlijk mineraalwater behoort tot de strengst gecontroleerde producten in België, Frankrijk en Europa.

7.    Is TFA schadelijk voor de gezondheid?

Tot op heden hebben de autoriteiten geen risico's voor de menselijke gezondheid vastgesteld met betrekking tot TFA. Er is nog geen uniforme norm, maar er bestaan wel richtwaarden voor drinkwater.

8.    Loopt SPA^® Reine het risico zijn benaming als natuurlijk mineraalwater te verliezen?

Die vraag stelt zich niet: SPA^® Reine voldoet aan de wettelijke eisen die gelden voor natuurlijk mineraalwater. Wat TFA betreft, zijn de huidige referentiewaarden gebaseerd op richtwaarden voor drinkwater, en de specifieke normen voor de sector zijn in ontwikkeling.

9.    Waarom zeggen jullie dat SPA^® Reine “zeer zuiver” is?

Omdat de kwaliteit in de eerste plaats berust op de bescherming van de bron en zijn omgeving, aangevuld met regelmatige controles. SPA^® benadrukt ook een duurzaam beheer van de bron (“putten zonder uit te putten”).

10.    Is SPA^® Reine gezonder dan kraanwater?

Het is niet aan SPA^® om kraanwater te beoordelen. SPA^® wijst er vooral op dat natuurlijk mineraalwater een stabiele samenstelling heeft, niet door een leidingnet stroomt en geen behandeling of desinfectie met bijvoorbeeld chloor ondergaat.

11.    Zijn microplastics PFAS? 

Nee. Microplastics en PFAS zijn niet hetzelfde. Microplastics zijn minuscule stukjes plastic die ontstaan door de afbraak van plastic voorwerpen of textielvezels, enz. Ze worden soms in één adem genoemd omdat het twee veelbesproken vormen van vervuiling zijn, maar het ene is niet het andere.

12.    Zitten er microplastics in SPA^® Reine?

Er bestaat nog geen officiële, geharmoniseerde analysemethode voor microplastics. In afwachting daarvan volgt SPA^® het onderwerp op de voet en hanteert het strenge kwaliteitscontroles.

13.    Zijn microplastics schadelijk voor de gezondheid?

Tot op heden is er geen enkel gezondheidseffect met zekerheid aangetoond. Dit onderwerp wordt momenteel onderzocht op wetenschappelijk en regelgevend niveau.

14.    Kunnen plastic flessen het water verontreinigen?

Flessen voor levensmiddelen moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen (EFSA-referenties) en er worden tijdens het hele verpakkingsproces controles uitgevoerd. Het doel is om een conform en veilig product te garanderen tot bij de consument.